สันตะปาปาโลกจารึก หนังฟื้นฟูจิตวิญญาณชาวคริสต์

หนังเป็นผลงานกำกับโดย เฟอร์นันโด เมอร์เรเรส ผู้กำกับชาวบราซิลที่มีผลงานได้รับรางวัลมาแล้วอย่างมาก เขียนบทโดย แอนโธนี แมคคาเธน แสดงนำโดย โจนาธาน ไพร์ส และ เซอร์แอนโธนี ฮ็อปกินส์ สองดารารุ่นเก๋าระดับปรมาจารย์ที่กวาดรางวัลมาแล้วอย่างมาก และมี ฆวน มินูกิ้น ดาราชายหนุ่มชื่อดังชาวอาร์เจนตินาร่วมแสดงด้วย ซึ่งตัวหนังก็ได้เข้าชิงรางวัลออสการ์ในสาขาภาพยนตร์ยอดเยี่ยมของปี 2019 เรียบร้อยแล้ว

ถ้าถามว่าหนังเรื่องนี้ต้องการเล่าถึงอะไร จะว่าตอบยากก็ยาก ตอบง่ายก็ง่าย

two popes netflix ออสการ์ รีวิว
อันที่จริงแล้ว ตัวหนังดำเนินเรื่องอย่างเรียบง่ายโดยผ่านบทสนทนาระหว่างตัวละครสำคัญสองคนคือ พระสันตะปาปา (โป๊ป) เบเนดิกส์ที่ 16 (โทมัส รัทซิงเกอร์) และ โป๊ปฟรานซิส (พระคาร์ดินัลเบอร์โกลกลิโอ) ผู้ซึ่งต่อมาถูกเลือกให้เป็นพระสันตะปาปาองค์ปัจจุบัน ซึ่งหนังแจกแจงไว้ตั้งแต่ฉากแรกๆแล้วว่า มีแรงบันดาลใจจากเรื่องจริง Base on True Story

แต่ในบทสนทนาของทั้งสองพระองค์ กลับเต็มเปี่ยมไปด้วยพลังอันลุ่มลึก ความแยบคาย การถกเถียงทางด้านศีลธรรมในแบบชาวคริสต์นิกายคาทอลิก (ซึ่งคนไทยชาวพุทธและชาวเอเชียอาจจะไม่อิน) รวมทั้งแรงผลักดันที่ต้องการจะทำให้สังคมชาวคริสต์และผู้คนมีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น แต่ในขณะเดียวกันก็ยังเต็มไปด้วยความมีอัตตา อีโก้ ความยึดมั่นถือมั่น ที่ทั้งสองพระองค์เชื่อถือผ่านทางประสบการณ์ชีวิต

ซึ่งหนึ่งในข้อความสำคัญความขัดแย้งที่หนังยกมาตั้งแต่ต้นเรื่อง ก็คือ ความขัดแย้งระหว่างแนวคิดอนุรักษ์นิยมและแนวคิดหัวก้าวหน้าที่ต้องการจะเปลี่ยนแปลง โดยฝั่งแรกมีพระสันตะปาปาเบเนดิกส์ที่ 16 เป็นตัวแทน และฝั่งหลังมีพระคาร์ดินัลเบอร์โกลกลิโอ เป็นตัวแทน แต่เมื่อหนังดำเนินไปเรื่อยๆเราจะพบว่า มันอาจจะไม่ได้เป็นเช่นนั้นเสมอไป เพราะไม่มีใครที่เป็นตัวแทนของแนวคิดฝั่งใดได้บริบูรณ์ ทั้งแนวความคิดทั้งสองก็ไม่ได้ถูกหรือผิด ไม่ได้ขาวและดำ สุดท้ายแล้วมันอยู่ที่ว่ามนุษย์เราเลือกใช้มันเพื่อให้ประโยชน์ส่วนรวม และเพื่อให้พัฒนาตัวตนและจิตวิญญาณหรือเปล่า

two popes netflix ออสการ์ รีวิว

Two Popes เรื่องย่อ
ตัวหนังจะเปิดฉากเล่าถึงการสวรรคตของพระสันตะปาปา จอห์น พอล ที่ 2 ซึ่งดำรงตำแหน่งมาอย่างยาวนานกว่า 27 ปี ซึ่งถือว่าเป็นคนที่ครองตำแหน่งนานที่สุดเป็นชั้นที่ 2 ในยุคสมัยใหม่ และได้มีการผ่านเหตุการณ์สำคัญรวมทั้งวิกฤตศรัทธาที่พึ่งจะได้รับการเปิดเผยในช่วงต้นยุค 2000 โดยเฉพาะการล่วงละเมิดทางเพศกับเด็กชายของบาทหลวงหลายรูป ซึ่งในหนังก็มีการพูดเรื่องปัญหาและการตื่นตัวของพระชั้นผู้ใหญ่ในวาติกันที่ต้องเลือกว่าจะเดินทางไหนในการเลือกตั้งพระสันตะปาปาองค์ใหม่

โดยคนที่เป็นตัวเก็งสำคัญในการถูกเลือกคือ พระคาร์ดินัล โจเซฟ รัทซิงเกอร์รับบทโดย (เซอร์แอนโธนี ฮ็อปกินส์) บาทหลวงชาวเยอรมัน ที่มีหน้าที่และอิทธิพลสำคัญในวาติกัน ซึ่งเป็นคนที่ได้ชื่อว่ามีความคงแก่เรียน รอบรู้ภาษาละตินมาก มีแนวคิดอนุรักษ์นิยมสูง และยังมีความปรารถนาที่จะฟื้นฟูศรัทธาชาวคริสต์โดยหาทางรักษาภาพลักษณ์ที่งดงามเอาไว้ แต่ก็ไม่ได้ปิดรับกับการใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่เช่นกัน

แล้วอีกขั้วหนึ่งก็มีตัวเลือกที่มาแรงนั่นคือ พระคาร์ดินัล ฆอเก้ มาริโอ เบอร์โกกลิโอ (รับบทโดย โจนาธานไพร์ส) บาทหลวงชาวอาร์เจนตินา ซึ่งชื่อดังมากในประเทศตนเองว่าเป็นพระชั้นผู้ใหญ่ที่เทศนาได้เก่งและน่าดึงดูด รวมทั้งวางตัวสมถะเรียบง่าย เป็นอีกหนึ่งตัวเลือกที่มาแรง

แต่ในที่สุด ตำแหน่งก็แปลงเป็นของ พระคาร์ดินัล โจเซฟ รัทซิงเกอร์ ได้เป็นพระสันตะปาปาในพระนามว่า โป๊ปเบเนดิกส์ที่ 16 และเข้ารับตำแหน่งปกครองคริสตจักรตั้งแต่ปี 2005 แต่การเผ่านารับตำแหน่งของพระองค์ก็มาพร้อมภารกิจแสนยากอย่างมาก เนื่องด้วยเป็นช่วงๆเวลาที่วาติกันและคริสตจักรกำลังเผชิญหน้ากับวิกฤตศรัทธาอย่างมาก ทั้งกรณีจัดการกับบาทหลวงที่มีเหตุอื้อฉาวทางเพศ ต่อจากนั้นไม่กี่ต่อมาก็ยังเกิดกรณีอื้อฉาวที่เกี่ยวข้องกับคนใกล้ตัวของพระองค์ที่มีการรับสินบนและการฟอกเงินให้มาเฟียซิซิลี ไปจนถึงเรื่องอื้อฉาวต่างๆ

ทางด้าน บาทหลวงเบอร์โกกลิโอ แม้ว่าจะมีโอกาสได้ทำงานในวาติกัน แต่ก็เลือกที่จะกลับไปทำภารกิจบาทหลวงที่อาร์เจนตินา กระทั่งหลายปีต่อมาก็ได้ตัดสินใจขอเกษียณ จึงทำเรื่องขอเข้าพบกับโป๊ปเบเนดิกส์ ซึ่งการกลับมาพบกันของทั้งสองพระองค์ ก็นำไปสู่การโต้แย้งทางความคิดที่ลึกซึ้งอย่างมาก แล้วนี่ก็คือเรื่องราวหลักในภาพยนตร์

ทั้งหมดนี้คือสิ่งที่หนังใช้เวลาราว 15 นาทีในการบอกเล่าเหตุการณ์อย่างกระชับ หลังจากนั้นหนังจึงเริ่มไปสู่เรื่องราวหลัก

Two Popes Netflix รีวิว สันตะปาปาโลกจารึก หนังฟื้นฟูจิตวิญญาณชาวคริสต์ 1
โจนาธาน ไพร์ส ในบท พระสันตะปาปาฟรานซิส
Two Popes Netflix รีวิว สันตะปาปาโลกจารึก หนังฟื้นฟูจิตวิญญาณชาวคริสต์ 2
เซอร์แอนโธนี ฮ็อปกินส์ ในบท พระสันตะปาปาเบเนดิกส์ที่ 16
น่าดูหรือเปล่า แล้วต้องรู้อะไรก่อนบ้าง
สำหรับสิ่งที่หนังได้นำเสนอ ก็มีทั้งแง่มุมที่คริสตชนอาจไม่เคยทราบ รวมทั้งข้อมูลที่หาได้ในอินเทอร์เน็ต เช่น หลังจากโป๊ปเบเนดิกส์ผู้ซึ่งสุขภาพย่ำแย่และกดดันจากเรื่องอื้อฮาวต่างๆของวาติกันและบาทหลวงในคริสตจักร ในที่สุดจึงตัดสินใจประกาศลาออกจากตำแหน่งพระสันตะปาปาซึ่งถือว่าเป็นพระองค์แรกในรอบ 720 ปี เพราะว่าก่อนหน้านี้ทุกพระองค์ล้วนอยู่ในตำแหน่งจนเสียชีวิต

จากนั้น ก็ได้มีการเลือกตั้งใหม่ในปี 2013 เป็นตอนเวลาตอนท้ายในหนังที่เราทราบกันอยู่แล้วว่า พระเบอร์โกกลิโอได้รับเลือกให้เป็นพระสันตะปาปาองค์ใหม่ ในพระนามว่า โป๊ปฟรานซิส ซึ่งก็ทำให้ทรงแปลงเป็นพระสันตะปาปาชาวอาร์เจนตินาและบาทหลวงที่มาจากทวีปอเมริกาใต้คนแรกด้วย หลังจากนั้นก็ทรงทำภารกิจออกเดินทางไปเมืองต่างๆทั่วโลกเพื่อให้ฟื้นฟูศรัทธาของชาวคริสต์กลับมา แม้แต่เมืองไทยปัจจุบันที่ผ่านมานี้เอง ซึ่งก็ถือว่าเป็นนัดแรกในรอบ 4 ทศวรรษ หลังจากพระสันตะปาปาจอห์นพอลที่ 2 เคยเยือนไทยมาก่อนในปี ค.ศ.1984

Two Popes Netflix รีวิว สันตะปาปาโลกจารึก หนังฟื้นฟูจิตวิญญาณชาวคริสต์ 3
พระสันตะปาปาฟรานซิส เมื่อคราวมาเยือนเมืองไทยในปี 2019 นี้เอง
แต่ในแง่มุมที่คนทั่วไปอาจไม่ทราบนั้น หนังก็มีการบอกเล่าด้านชีวประวัติบางส่วนของโป๊ปฟรานซิส แรงบันดาลใจที่ทำให้ไปสู่ศาสนา แล้วยังนำเสนอไปจนถึงมุมหนึ่งของคดีอื้อฉาวเรื่องการลวนลามทางเพศของบาทหลวงมาร์เซียล ซึ่งเป็นคดีสำคัญที่อื้อฉาวที่สุดเรื่องหนึ่งของวาติกัน ซึ่งถ้าใครจำกันได้ จะพบว่าในในภาพยนตร์ที่ชนะรางวัลออสการ์อย่างเช่น Spotlight เคยมีการนำเสนอข้อความสำคัญนี้ไว้ด้วย

โดยในหนัง Two Popes ก็มีการนำมาบอกเล่าเพิ่มเติม แม้จะไม่มากนัก แต่ก็ทำให้คนดูรับทราบได้เลยว่า นี่คือแรงกระเพื่อให้มสำคัญที่คริสตจักรได้ตัดสินใจผิดพลาดในเรื่องกระบวนการสืบสวนและการลงโทษบาทหลวงที่ปฏิบัติผิด เมื่อบาทหลวงที่เข้าข่ายนี้กลับถูกลงโทษเพียงให้โยกย้ายไปประจำในโบสถ์อื่น หรือให้มีการสำนึกตน แต่ก็ไม่ได้ถูกถอดถอนอะไร เพียงเพราะวาติกันต้องการรักษาภาพลักษณ์ที่บริสุทธิ์งดงามไว้ ซึ่งเรื่องราวกลุ่มนี้ก็ถูกวิจารณ์อย่างร้ายแรงจากโป๊ปฟรานซิสเอาไว้ในหนังเช่นกัน

Two Popes Netflix รีวิว สันตะปาปาโลกจารึก หนังฟื้นฟูจิตวิญญาณชาวคริสต์ 4อีกจุดหนึ่งที่หนังทำได้ดีก็คือ ความเป็นหนังที่ไม่หนักเกินไปตลอดเวลา ตัวหนังมีความ Feel Good อยู่ไม่น้อย โดยเฉพาะการปูไปยังบทสรุปของเรื่องราว ซึ่งตรงนี้ต้องรับชมเองครับ

ข้อติงที่ดูแล้วอาจจะขัดๆอยู่บ้างก็มีในแง่ที่ มันคือหนังที่ได้แรงบันดาลใจจากเรื่องจริง เหตุการณ์จริง ทำให้ปมบางสิ่งที่หนังกล่าวถึงไว้ตอนต้น อาจจะไม่ได้รับการคลี่คลายหรือหาบทสรุปให้ในตอนท้ายที่ชัดเจน เพราะการแก้ไขปัญหาเป็นสิ่งที่ยังต้อง Continues ต่อไปในโลกความจริง แต่ตรงนี้ถ้าเราดูจากกิจกรรมของโป๊ปฟรานซิสที่ออกเดินทางไปทั่วโลก ก็อาจจะสื่อให้คิดว่า ก็ได้พยายามทำตามที่ต้องการเอาไว้เท่าที่จะทำได้แล้วเหมือนกัน

อีกจุดที่หากจำเป็นต้องมองหาจุดติงคือ ตัวหนังแม้จะดูหน้าฉากคือการปะทะกันระหว่างสองแนวคิด อนุรักษ์นิยมและหัวก้าวหน้า แต่ถ้าดูจนจบแล้วอาจจะบอกว่านี่เป็นหนังวิพากษ์คริสตจักรที่แอบ Propaganda เชิดยกคริสตจักร เอาไว้มากพอดู แต่จะมองเป็นข้อดีก็ได้ว่า การชมหนังเรื่องนี้อาจจะทำให้ผู้ชมชาวคริสต์บางส่วนที่หลงลืมการเข้าโบสถ์หรือเสียศรัทธาไปแล้วได้กลับไปอีกที ในขณะที่ผู้นับถือศาสนาอื่นก็อาจจะรู้สึกสนใจในเรื่องราวของคริสตจักรมากขึ้นก็ได้

Two Popes Netflix รีวิว สันตะปาปาโลกจารึก หนังฟื้นฟูจิตวิญญาณชาวคริสต์ 5

ทำไมหนังเรื่องนี้ถึงได้เข้าชิงออสการ์
พลังของดาราและแนวทางการดำเนินเรื่องคือส่วนสำคัญเลยครับ เพราะว่าหนังเรื่องนี้เดินเรื่องโดยอยู่บนบ่าของสองผู้แสดงนำอย่างแท้จริง ไม่ว่าจะเป็น โจนาธาน ไพร์ส ในบท โป๊ปฟรานซิส และ เซอร์แอนโธนี ฮ็อปกินส์ ในบทโป๊ปเบเนดิกส์ โดยในส่วนของการ Casting ก็มีมุมที่ละม้ายตัวจริงอยู่บ้าง

ในภาพรวมแล้ว ด้วยพลังที่ดาราระดับปรมาจารย์ทั้งสองคนนี้มอบให้ ถือว่าเป็นตัวส่งให้ภาพยนตร์เรื่องนี้คู่ควรกับการลุ้นรางวัลออสการ์ในปี 2019 นี้อย่างเต็มตัวเลยทีเดียวครับ ทั้งๆที่หนังไม่ได้มีฉากแอ็คชั่นดุเดือด ไม่ได้มีซีนอารมณ์ดราม่ากระชากใจ ไม่ได้มีพล็อตสลับซับซ้อนหักมุม เป็นหนังที่เอาดาราวัยชราสองคนมาคุยกัน โต้เถียงกัน เล่าความหลังกัน และไปจนถึงยอมรับสารภาพบาปต่อกัน แถมบริบทหนังยังยืนอยู่บนฐานความเชื่อและศีลธรรมแบบคริสตชนที่โคตรจะคาทอลิกนำมากๆ แต่ตัวผู้แสดงและหนังกลับสะกดให้ต้องนั่งดูให้จบ และอยากรู้ว่า คำพูดต่อไปที่ตัวละครทั้งสองจะพูดคุยใส่กันคืออะไร แม้ว่าบทพูดในเรื่องอาจจะมีจุดที่เข้าใจยากอยู่บ้างก็ตาม แต่แค่นี้ก็ถือว่าสุดยอดแล้ว